Το νέφος και η ατμοσφαιρική ρύπανση, η μόνιμη απειλή για τους πολίτες και τις αρχαιότητες της Αθήνας.

του Μηνά Γρηγοράτου*

Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος (Air Quality in Europe – report 2018) βάσει των στοιχείων που δίδουν τα κράτη μέλη και τα μοντέλα εκτίμησης των συνεπειών της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην υγεία προκύπτει ότι η ρύπανση σχετίζεται με εκατοντάδες χιλιάδες πρόωρους θανάτους στις 41 χώρες –μέλη του και ίσως ακόμα περισσότερους. Περίπου 422.000 θάνατοι αποδίδονται στα αιωρούμενα σωματίδια ΑΣ 2,5 (με διάμετρο μέχρι 2,5 μικρά), 79.000 στο ΝΟ2 και 17.700 στο Ο3.

Η Ελλάδα δυστυχώς είναι ανάμεσα στις χώρες με αυξημένες τιμές απώλειας ετών ζωής λόγω ΑΣ 2,5,  ΝΟ2 και Ο3.

Στην Αττική λειτουργούν πολλοί σταθμοί μέτρησης αερίων ρύπων και τα δεδομένα τους στέλνονται στην ΕΕ και στα αρμόδια όργανα. Σύμφωνα με τα στοιχεία που η Αθήνα η ίδια στέλνει στην ΕΕ στην έκθεση του 2018 η συγκέντρωση σε ΝΟ2 φθάνει στα 70 mcg/m3 ξεπερνάει κατά πολύ το όριο συγκέντρωσης σε NO2. Σύμφωνα με έρευνες το συγκεκριμένο επιβλαβές αέριο, που προκύπτει κυρίως από πετρελαιοκίνητα οχήματα, προκαλεί σοβαρές επιπτώσεις στην δημόσια υγεία. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Περιβαλλοντική Υπηρεσία η Αθήνα ξεπερνά τα όρια και στο όζον, με περισσότερα από 140 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο ενώ το Ευρωπαϊκό όριο όζοντος είναι  στα 119 mcg/m3. Το όζον είναι μια ιδιαίτερα ερεθιστική και επικίνδυνη ουσία. Συνεπώς η ΕΕ έκανε μια σύσταση στην χώρα για τα αυξημένα ποσοστά ρύπων και ζήτησε άμεσα μέτρα για τη βελτίωση της ποιότητας του αέρα.

Η Ελλάδα λόγω της θέσης της και της κίνησης των αερίων μαζών δέχεται ρύπους από την Ευρώπη (κοιλάδα του Πο στην Ιταλία, βιομηχανική ζώνη στην Κ. Ευρώπη, Τουρκία και σκόνη από την Β. Αφρική). Λόγω της κάκιστης πολεοδομίας και της έλλειψης καλοσχεδιασμένου οδικού δικτύου η ατμόσφαιρα επιβαρύνεται επίσης καθημερινά από τους πρωτογενείς ρύπους και τα μικροσωματίδια που παράγονται από την βιομηχανία και τα καύσιμα (αυτοκίνητα και θέρμανση).

Το φωτοχημικό νέφος δημιουργείται από την ένωση του ηλιακού φωτός με ρύπους που έχουν ελευθερωθεί στην ατμόσφαιρα. Δημιουργείται σε πυκνοκατοικημένες περιοχές, κυρίως με θερμό και ξηρό κλίμα. Λόγω γεωμορφολογίας και της μεγάλης ηλιοφάνειας στην Αθήνα οι πρωτογενείς ρύποι συμβάλλουν στην παραγωγή δευτερογενών ρύπων. Οι ουσίες αυτές είναι φωτοχημικά οξειδωτικά, πτητικές οργανικές ενώσεις (VOC) που υπάρχουν σε τεχνητές ουσίες όπως η βενζίνη και τα τεχνητά χρώματα, ορισμένες αλδεΰδες (RCHO) και το όζον (Ο3) όταν βρίσκεται στα χαμηλά επίπεδα της ατμόσφαιρας.  Έτσι δημιουργείται το φωτοχημικό νέφος που προκαλεί σημαντικά και δύσκολα προβλήματα υγείας που απειλούν περισσότερο τις κατώτερες κοινωνικές ομάδες στις υποβαθμισμένες και πυκνοδομημένες περιοχές.

Η μνημειώδης έλλειψη παιδείας και ευαισθησίας σε θέματα περιβάλλοντος στη χώρα μας γεννούν την αδιαφορία για  την ποιότητα του αέρα και της ζωής στην πόλη.

Η ηχορύπανση, η ανεξέλεγκτη λειτουργία των λιγοστών μεν, αλλά ρυπογόνων βιομηχανικών μονάδων (Ασπρόπυργος, Ελευσίνα, κλπ), το φαινόμενο της θερμικής συσσώρευσης το καλοκαίρι λόγω της τσιμεντοποίησης της πόλης, η έλλειψη πρασίνου  αλλά και η καταστροφή και επίχωση όλων των ποταμών και ρεμάτων της Αττικής κάνουν τη ζωή στην πολή ανυπόφορη και ανθυιγεινή.

Τα ρέματα με το νερό, τη βλάστηση και την βιοποικιλότητα τους δημιουργούσαν οάσεις που βελτίωναν το μικροκλίμα της περιοχής και αύξαναν το διαθέσιμο οξυγόνο. Η ανυπαρξία μεγάλων δημόσιων κήπων και περιβαλλοντικού ελέγχου στα οχήματα και τις βιομηχανίες επιβαρύνουν την κατάσταση συνεχώς.

Δυστυχώς παρά τα μέτρα που λάβαμε μέχρι σήμερα, πετύχαμε μεν τη μείωση συγκεντρώσεων σε ορισμένα βαρέα μέταλλα πχ Pb, ΑΣ και διοξείδιο του θείου αλλά οι ρύποι όπου πετύχαμε τις πιο σημαντικές μειώσεις, δεν είναι εκείνοι που προκαλούν τις περισσότερες βλάβες στην ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον. Ειδικά τα αιωρούμενα σωματίδια ΡΜ2,5 και το όζον σε επίπεδο εδάφους, τα οποία έχουν υψηλό σχετικό κίνδυνο για βλάβες στην υγεία και πρόωρους θανάτους, συνεχίζουν να υπάρχουν στον ατμοσφαιρικό αέρα σε υψηλά επίπεδα. Δεν έχει επιτευχθεί μια σοβαρή μείωση των πιο επιβλαβών ρύπων, αυτό είναι οπωσδήποτε λόγος ανησυχίας κάθε σοβαρού ανθρώπου και πολιτικού.

Πρέπει επίσης να έχουμε υπόψη ότι οι μειώσεις των εκπομπών δεν έχουν ως αποτέλεσμα αυτομάτως τις μειώσεις των συγκεντρώσεων. Έχουμε να κάνουμε με πολύπλοκες διεργασίες μεταξύ των εκπομπών ατμοσφαιρικών ρύπων και της ποιότητας του αέρα. Όπως τα ύψη των εκπομπών, τους χημικούς μετασχηματισμούς, τις φωτοχημικές αντιδράσεις στο ηλιακό φως, την επίδραση των καιρικών συνθηκών και της τοπογραφίας.

Οι σημαντικές μειώσεις των εκπομπών είναι υποχρεωτικές για τη βελτίωση της ποιότητας του αέρα και την προστασία της δημόσιας υγείας σε έναν πληθυσμό που έχει υπογεννητικότητα που επιβαρύνεται περαιτέρω από ορισμένους ρύπους, διαλυμένο σύστημα υγείας  και μεγάλη φτώχια.

Η γνώση και η παρακολούθηση της ρύπανσης γενικά, αφού στην Αθήνα έχουμε και την ρύπανση των υδάτων, πρέπει να χρησιμοποιείται στη συνέχεια για την άσκηση ορθών πολιτικών για την προστασία του λαού και του περιβάλλοντος από τα υψηλά επίπεδα επικίνδυνων ρύπων.

Το συμπέρασμα ότι τα άτομα που βρίσκονται ήδη σε μειονεκτική θέση λόγω οικονομικοκοινωνικής κατάστασης ή λόγω ηλικίας (παιδιά –ηλικιωμένοι) ή λόγω ασθενειών επηρεάζονται δυσανάλογα περισσότερο από τους περιβαλλοντικούς κινδύνους είναι πολύ σοβαρό.  Η νέα δημοτική αρχή λοιπόν πρέπει να βάλει σαν προτεραιότητα της την παρακολούθηση της ρύπανσης και την αξιόπιστη συλλογή δεδομένων για να ασκήσει πολιτικές ενάντια σε όλες τις μορφές χημικής, βιολογικής ρύπανσης και της ηχορύπανσης.

Θα πρέπει να κάνει σημαία της την ανάδειξη των ρεμάτων & υγροτόπων  ως οισυστημάτων απόλυτης προστασίας και την δημιουργία νέων πάρκων (δημόσιοι κήποι) και πεζοδρόμων. Τέλος θα πρέπει να ασκήσει πολιτικές  που να προστατεύουν όχι μόνον τους πολίτες αλλά και τα μνημεία της πόλης από την ρύπανση και να αξιοποιήσει τα δεδομένα μεταφερόμενης ρύπανσης για την διεκδίκηση αποζημιώσεων από όσους ρυπαίνουν.

*πολιτικός μηχανικός, υποψήφιος δημοτικός σύμβουλος με τον συνδυασμό «Αθήνα για την Ελλάδα»

Μια σκέψη σχετικά μέ το “Το νέφος και η ατμοσφαιρική ρύπανση, η μόνιμη απειλή για τους πολίτες και τις αρχαιότητες της Αθήνας.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *